Pentaqon öz təzyiq ssenarilərini hazırlayır – onlardan ən sərtlərindən biri İranın əsas neft ixrac mərkəzi olan Xark adasının ələ keçirilməsidir.

Xark adası İranın Bushehr vilayətində, Hörmüz boğazının şimal-qərb hissəsində, sahildən təxminən 25 kilometr məsafədə yerləşir. Buradan ölkənin xaricə satdığı neftin təxminən 90 faizi ötürülür. Adada eyni anda onlarla supertankerə xidmət göstərə bilən terminallar, boru kəmərləri və doklar yerləşir. Buradan yalnız neft deyil, həm də mayeləşdirilmiş təbii qaz ixrac olunur.

Hərbi ekspertlərin fikrincə, Xarkın bağlanması İranın valyuta gəlirlərinin dərhal dayanmasına gətirib çıxarar. Sanksiyalar altında olan və xroniki defisitlə üzləşən İran iqtisadiyyatı üçün bu, faktiki olaraq “maliyyə boğulması” deməkdir. ABŞ maliyyə naziri Skott Bessentin “əsas məqsəd – İran iqtisadiyyatının çökməsidir” bəyanatı bu planın ciddiliyini dolayı yolla təsdiqləyir.

Maraqlıdır ki, bu ideya yeni deyil. Daha 1979-cu ildə admiral Cozef Aloizius Layons ABŞ prezidenti Cimmi Karterə amerikalı girovlar böhranı zamanı Xark adasının ələ keçirilməsini təklif etmişdi. O vaxt plan araşdırılmış, lakin son anda ondan imtina olunmuşdu.

Bu gün isə mövzuya iri neft korporasiyaları da qoşulub. Qərb mediasının məlumatına görə, “Yeddi neft bacısı” adlanan şirkətlər – Chevron, BP, Shell, ExxonMobil, Texaco, Mobil və TotalEnergies – Tramp administrasiyasına təzyiq göstərərək Xark üzərində nəzarət ideyasını dəstəkləyir. Bu şirkətlər onilliklər boyu İran nefti ilə işləyib və XX əsrin ortalarında nefti milliləşdirməyə çalışan baş nazir Məhəmməd Musəddiqin hökumətinin devrilməsində də rol oynamışdılar.

İndi isə, demək olar ki, yarım əsr sonra bu korporasiyalar yenidən İran neftinə çıxışı bərpa etməyə çalışır və ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyası faktiki olaraq eyni mövqeni səsləndirir – neft axınlarının, xüsusilə də bu gün Çinə yönələnlərinin nəzarət altına alınması.